Opłatę za korzystanie ze środowiska ponosi firma, której działalność powoduje emisje do powietrza, także wtedy, gdy jedynym źródłem są samochody albo kotłownia. Opłatę wylicza się samodzielnie, wpłaca na rachunek urzędu marszałkowskiego, a do 31 marca składa wykaz za poprzedni rok. Wiele małych firm nic nie płaci, bo opłaty do 800 zł się nie wnosi, a gdy nie przekracza ona 100 zł, nie składa się też wykazu.
Opłaty ponosi podmiot korzystający ze środowiska (art. 275 Prawa ochrony środowiska). To każdy przedsiębiorca, bez względu na wielkość firmy, a także rolnik prowadzący produkcję i jednostka, która nie jest przedsiębiorcą, np. szkoła albo urząd. Osoba prywatna płaci tylko wtedy, gdy korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia (art. 284 ust. 2).
Samochody w leasingu albo w najmie długoterminowym rozlicza firma, która nimi jeździ, a nie leasingodawca czy wynajmujący. To jej działalność powoduje emisję spalin.
W typowej firmie opłata wynika z tych źródeł:
| Źródło i przykłady | Od czego liczy się opłatę |
|---|---|
| Silniki spalinowe: samochody osobowe i dostawcze, ciężarówki, wózki widłowe, koparki | ilość spalonego paliwa, rodzaj pojazdu i norma Euro |
| Kotłownia do 5 MW bez pozwolenia: kocioł gazowy, olejowy, na węgiel, koks albo drewno | ilość spalonego paliwa i rodzaj kotła |
| Procesy technologiczne i większe instalacje: lakierowanie, klejenie, druk, spawanie, kotłownie z pozwoleniem | masa substancji wprowadzonych do powietrza, w kilogramach |
| Przeładunek benzyn: stacje i bazy paliw | ilość przeładowanej benzyny |
| Składowanie odpadów: składowiska | masa odpadów umieszczonych na składowisku |
Wszystkie emisje do powietrza sumujesz. Kilka samochodów i mały kocioł osobno dają niewielkie kwoty, ale razem mogą przekroczyć próg, od którego składa się wykaz.
Opłata obejmuje wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza i składowanie odpadów, a w instalacjach objętych handlem emisjami także wydane uprawnienia do emisji (art. 273 ust. 1). Za pobór wody i odprowadzanie ścieków nie płaci się marszałkowi. To opłaty za usługi wodne, które rozlicza się z Wodami Polskimi według Prawa wodnego.
Osobnym obowiązkiem jest raport do Krajowej bazy KOBiZE, składany do końca lutego. Raport składa się bez względu na wysokość opłaty. Jego dane są też podstawą opłaty i wykazu (art. 285 ust. 3 i art. 286 ust. 3), więc najpierw raport, potem wykaz.
Do 31 marca wpłacasz opłatę za poprzedni rok i składasz wykaz (art. 285 ust. 2 i art. 286 ust. 1). Ten i pozostałe terminy roku zebraliśmy w kalendarzu terminów środowiskowych.
Opłatę liczysz według stawek z roku, w którym korzystałeś ze środowiska (art. 285 ust. 1). Za 2026 r. stosujesz więc stawki na 2026 r., choć płacisz w 2027 r.
Wykaz i opłata trafiają do marszałka właściwego dla miejsca korzystania ze środowiska, czyli tam, gdzie stoi kotłownia albo działa instalacja. Wyjątkiem są spaliny z samochodów i maszyn: tę opłatę wpłacasz do urzędu marszałkowskiego właściwego dla miejsca rejestracji firmy (art. 277). Firma z zakładami w kilku województwach rozlicza się więc z kilkoma marszałkami. Wykazów nie wysyłasz do WIOŚ, bo przekazuje je marszałek (art. 286 ust. 1a).
| Roczna opłata | Wykaz | Wpłata |
|---|---|---|
| do 100 zł | nie składasz | nie płacisz |
| od 100,01 zł do 800 zł | składasz | nie płacisz |
| powyżej 800 zł | składasz | płacisz całą kwotę |
Progi dotyczą kwoty należnej na rachunek danego urzędu marszałkowskiego (art. 289 ust. 1). Oba progi sprawdzasz osobno dla emisji do powietrza i dla składowania odpadów. Sejmik województwa może uchwałą podnieść próg 800 zł, najwyżej o połowę (art. 289 ust. 2).
Progi nie zwalniają z raportu do KOBiZE. Raport składasz zawsze, nawet gdy opłata wynosi kilka złotych.
Opłata to ilość spalonego paliwa albo wprowadzonej substancji pomnożona przez stawkę z obwieszczenia ministra na dany rok.
Zbierz dane za cały rok: zużycie paliwa w każdym pojeździe i maszynie, zużycie gazu, oleju lub węgla w kotłowni oraz ilości farb, rozpuszczalników i klejów.
Do każdego pojazdu przypisz rodzaj (osobowy, do 3,5 t, powyżej 3,5 t), datę pierwszej rejestracji i normę Euro. Z dokumentem potwierdzającym normę Euro 5 stawka jest niższa niż dla tego samego auta bez takiego dokumentu.
Przelicz litry na tony. Orientacyjnie: benzyna 0,755 kg/l, olej napędowy 0,835 kg/l, LPG 0,54 kg/l.
Pomnóż ilości przez stawki, zsumuj wszystkie źródła i porównaj wynik z progami.
Najczęstsze stawki na 2026 r. Stosujesz je do opłaty za 2026 r., wnoszonej do 31 marca 2027 r.
| Źródło | Stawka |
|---|---|
| Samochód osobowy z dokumentem Euro 5 | benzyna 8,90 zł/Mg, olej napędowy 5,76 zł/Mg, LPG 12,47 zł/Mg |
| Samochód osobowy zarejestrowany po 31.12.2005 r. albo z dokumentem Euro 4 | benzyna 10,05 zł/Mg, olej napędowy 8,14 zł/Mg, LPG 13,81 zł/Mg |
| Samochód do 3,5 t inny niż osobowy, z dokumentem Euro 5 | benzyna 10,80 zł/Mg, olej napędowy 6,82 zł/Mg, LPG 11,34 zł/Mg |
| Samochód do 3,5 t inny niż osobowy, zarejestrowany po 30.06.2006 r. albo z dokumentem Euro 4 | benzyna 11,58 zł/Mg, olej napędowy 10,01 zł/Mg, LPG 12,48 zł/Mg |
| Pojazd powyżej 3,5 t zarejestrowany po 30.09.2009 r. albo z dokumentem Euro 5 | olej napędowy 9,19 zł/Mg |
| Kocioł na gaz ziemny wysokometanowy do 1,4 MW | 2047,14 zł za 1 mln m³ gazu |
| Kocioł na olej lekki do 5 MW | 14,31 zł/Mg |
| Kocioł na drewno do 5 MW | 6,90 zł/Mg |
Pełne tabele stawek są w obwieszczeniu Ministra Klimatu i Środowiska na rok 2026 (M.P. z 2025 r. poz. 769).
Przykłady przy stawkach na 2026 r.:
| Przykład | Wynik |
|---|---|
| 5 aut osobowych z silnikiem diesla, Euro 4: 7,52 t oleju (9000 l) × 8,14 zł/t | ok. 61 zł, tylko raport do KOBiZE |
| Kocioł na gaz ziemny do 1,4 MW: 0,02 mln m³ gazu (20 000 m³) × 2047,14 zł | ok. 41 zł, tylko raport do KOBiZE |
| 8 aut dostawczych do 3,5 t, Euro 5: 26,72 t oleju (32 000 l) × 6,82 zł/t | ok. 182 zł, raport i wykaz, bez wpłaty |
| 10 ciężarówek powyżej 3,5 t, Euro 5: 250,5 t oleju (300 000 l) × 9,19 zł/t | ok. 2302 zł, raport, wykaz i wpłata |
Gdyby jedna firma miała auta z pierwszego wiersza i kocioł z drugiego, razem przekroczyłaby 100 zł i musiałaby złożyć wykaz. Szybkie wyliczenie dla samochodów i kotłowni zrobisz w naszym kalkulatorze opłat środowiskowych.
Do końca lutego wyślij raport do Krajowej bazy KOBiZE. Wykaz w systemie zatwierdzisz dopiero po wysłaniu raportu.
W Krajowej bazie, w zakładce „Opłaty”, możesz wygenerować wykaz z danych raportu. To narzędzie jest dobrowolne, ale oszczędza przepisywania.
Uzupełnij dane, o które prosi system, i sprawdź wykaz w pobranym pliku Word. Część informacji, np. o braku pozwolenia albo opłacie podwyższonej, dopisuje się dopiero w tym pliku.
Podpisz wykaz i złóż go marszałkowi: papierowo albo elektronicznie na skrzynkę podawczą urzędu, np. przez ePUAP, z podpisem kwalifikowanym, zaufanym albo osobistym. System KOBiZE nie wysyła wykazu za Ciebie.
Jeśli opłata przekracza 800 zł, wpłać ją do 31 marca na rachunek urzędu marszałkowskiego, podany na jego stronie.
Zachowaj faktury za paliwo i zestawienia, z których liczyłeś opłatę. Przydadzą się, gdy urząd zapyta o dane.
Gdy nie złożysz wykazu, marszałek wymierzy opłatę decyzją na podstawie własnych ustaleń albo kontroli WIOŚ (art. 288 ust. 1 pkt 1). Jeśli dane w wykazie budzą zastrzeżenia, decyzją wymierzy różnicę między opłatą należną a wykazaną (art. 288 ust. 1 pkt 2).
Opłatę wynikającą z wykazu urząd może ściągnąć w egzekucji administracyjnej, bo wykaz jest podstawą tytułu wykonawczego (art. 286 ust. 2 i 4). Od zaległej opłaty nalicza się odsetki za zwłokę jak od zaległości podatkowych (art. 281 ust. 1).
Kto korzysta ze środowiska bez wymaganego pozwolenia, ponosi opłatę podwyższoną o 500% (art. 276 ust. 1 i art. 292).
Pominięcie samochodów, bo firma „nie ma zakładu”, albo aut w leasingu, bo formalnie nie należą do firmy. Spaliny z aut też są korzystaniem ze środowiska.
Wykaz bez raportu do KOBiZE albo z innymi danymi niż w raporcie.
Zła stawka dla pojazdu: pomylona kategoria albo brak dokumentu o normie Euro.
Litry wpisane zamiast ton.
Pominięte paliwo albo urządzenie, np. agregat, wózek widłowy albo drewno spalane w procesie.
Co roku inna lista substancji z tej samej instalacji albo błędny kod substancji.
Wykaz za samochody wysłany do województwa oddziału zamiast tego, w którym zarejestrowana jest firma.
Z naszej praktyki: urząd marszałkowski zakwestionował wykazy zakładu z komorami wędzarniczymi za kilka lat wstecz. Brakowało wyliczeń dla zrębków, lista substancji zmieniała się z roku na rok, a jeden pył miał zły kod. Korekty trzeba było przygotować dla wszystkich tych lat.
Raport za poprzedni rok jest wysłany do Krajowej bazy KOBiZE.
Masz roczne zużycie paliw dla wszystkich pojazdów, maszyn i kotłów, przeliczone na tony.
Każdy pojazd ma przypisany rodzaj i normę Euro.
Opłata jest policzona stawkami z roku, za który się rozliczasz.
Wiesz, któremu marszałkowi składasz wykaz i wpłacasz opłatę.
Wykaz jest podpisany i złożony papierowo albo przez skrzynkę podawczą urzędu.
Opłata jest wpłacona, jeśli przekracza 800 zł.
Faktury i zestawienia są zachowane.
Czy firma z kilkoma samochodami płaci opłatę środowiskową?
Opłatę trzeba policzyć, ale wpłaca się ją dopiero wtedy, gdy roczna kwota przekracza 800 zł. Wykaz składa się, gdy opłata przekracza 100 zł. Kilka aut osobowych daje zwykle kilkadziesiąt złotych rocznie.
Do kiedy złożyć wykaz i wpłacić opłatę?
Do 31 marca za poprzedni rok, czyli za 2026 r. do 31 marca 2027 r. Wcześniej, do końca lutego, trzeba wysłać raport do KOBiZE.
Gdzie wpłacić opłatę za samochody?
Na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego dla miejsca rejestracji firmy. Opłatę za kotłownię i instalacje wnosi się do marszałka właściwego dla miejsca, w którym działają.
Czy opłata obejmuje wodę i ścieki?
Nie. Za pobór wody i odprowadzanie ścieków płaci się Wodom Polskim opłaty za usługi wodne, osobno od opłat za korzystanie ze środowiska.
Ile kosztuje przygotowanie wykazu opłat?
Od 200 zł netto. Cena zależy od liczby pojazdów, kotłów i instalacji — szczegóły są w cenniku.
Przygotowujemy raport do KOBiZE, wyliczamy opłatę i sporządzamy wykaz dla marszałka, a gdy trzeba, także korekty za poprzednie lata. Jednorazowe zlecenia opisujemy na stronie Sprawozdania, a stałą opiekę z pilnowaniem terminów na stronie Stała obsługa firm.
Napisz: biuro@eco-consult.pl · Telefon: +48 22 602 21 08
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1453), art. 273–297
Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. z 2019 r. poz. 2443)
Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 sierpnia 2025 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2026 (M.P. z 2025 r. poz. 769)
KOBiZE: instrukcja generowania wykazu opłatowego w systemie Krajowej bazy
Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
Biuro doradztwa ochrony środowiska
Zadzwoń do nas
Napisz do nas
Eco Consult Rafał Ciechanowski · NIP 7962096981
pl. gen. Józefa Hallera 5 lok. 14A, 03-464 Warszawa