Jeszcze kilka lat temu ślad węglowy liczyły głównie duże korporacje. Dziś pytanie o emisje trafia do zwykłych firm produkcyjnych i handlowych — w ankiecie od dużego klienta, we wniosku kredytowym, w specyfikacji przetargowej. Poniżej konkretnie: co trzeba policzyć, skąd wziąć dane, ile to trwa i co zrobić z wynikiem.
Ślad węglowy organizacji to suma emisji gazów cieplarnianych związanych z działalnością firmy w danym roku, przeliczona na ekwiwalent dwutlenku węgla (CO2e). Liczy się go według GHG Protocol — międzynarodowego standardu, do którego odwołują się banki, standardy ESRS i praktycznie każda ankieta, jaką dostaniesz od kontrahenta.
Ślad węglowy produktu to co innego: liczy się go dla jednej sztuki wyrobu, przez cały cykl życia. Jeśli klient pyta o emisje firmy, chodzi o ten pierwszy.
Zakres 1 — emisje bezpośrednie. Spalanie paliw na terenie firmy: kotłownia, piece technologiczne, własna flota, wózki widłowe, agregaty. Tu trafiają też ubytki czynników chłodniczych z klimatyzacji i urządzeń chłodniczych.
Zakres 2 — energia kupowana. Energia elektryczna, ciepło sieciowe, para, chłód. Emisja powstaje w elektrowni, ale przypisuje się ją odbiorcy.
Zakres 3 — reszta łańcucha wartości. Zakupione towary i usługi, transport zlecony, podróże służbowe, dojazdy pracowników, odpady, użytkowanie sprzedanych wyrobów. Zwykle największa i najtrudniejsza część.
Większość firm zaczyna od zakresów 1 i 2. Do pierwszej ankiety od kontrahenta to zwykle wystarcza — a jeśli nie, od razu wiadomo, które kategorie zakresu 3 dołożyć.
Dobra wiadomość: prawie wszystkie te dane firma już ma. Rzadko trzeba cokolwiek mierzyć od zera.
Energia elektryczna — faktury za 12 miesięcy, zużycie w kWh.
Gaz ziemny — faktury, metry sześcienne albo kWh.
Ciepło sieciowe — faktury, GJ.
Paliwa — karty paliwowe i zestawienia tankowań, litry oleju napędowego, benzyny i LPG.
Czynniki chłodnicze — protokoły serwisowe klimatyzacji i chłodni, kilogramy uzupełnień.
Odpady — karty przekazania odpadów w BDO, masy według kodów.
Podróże i dojazdy — rozliczenia delegacji, krótka ankieta wśród pracowników.
Zużycie mnoży się przez wskaźnik emisji. Dla orientacji, wartości stosowane dla Polski:
energia elektryczna z sieci — ok. 597 kg CO2 na MWh (wskaźnik krajowy KOBiZE),
gaz ziemny — ok. 2,09 kg CO2 na metr sześcienny,
olej napędowy — ok. 2,66 kg CO2 na litr,
benzyna — ok. 2,29 kg CO2 na litr,
LPG — ok. 1,61 kg CO2 na litr,
węgiel kamienny — ok. 2,13 tony CO2 na tonę.
Wskaźniki aktualizuje się co roku, a do raportu trzeba wziąć ten właściwy dla roku, za który liczymy. Wskaźnik dla energii elektrycznej zmienia się szczególnie wyraźnie, bo zależy od struktury wytwarzania w kraju.
Duzi kontrahenci — bo sami muszą wykazać emisje w swoim łańcuchu wartości. Pytanie przychodzi zwykle jako ankieta z krótkim terminem.
Banki i leasingodawcy — przy finansowaniu i przy ocenie ryzyka klimatycznego.
Zamawiający w przetargach — kryteria środowiskowe pojawiają się coraz częściej, także w zamówieniach prywatnych.
Obowiązki importowe — przy CBAM trzeba podać emisje wbudowane w importowany towar, co bez policzonego śladu jest trudne do odtworzenia.
Sama firma — bo rachunek emisji to w dużej części rachunek zużycia energii i paliwa, czyli kosztu.
Dla małej i średniej firmy zakresy 1 i 2 to zwykle dwa do trzech tygodni od momentu, w którym komplet faktur jest na stole. Z wybranymi kategoriami zakresu 3 — dłużej, zależnie od tego, ile kategorii trzeba objąć i jak rozproszeni są dostawcy.
Kalkulator konsumencki zamiast metodyki. Narzędzia liczące ślad gospodarstwa domowego nie nadają się do firmy i nie obronią się przed audytorem.
Mieszanie lat. Zużycie z jednego roku i wskaźnik z innego to najczęstszy błąd w arkuszach, które dostajemy do sprawdzenia.
Pominięcie czynników chłodniczych. Kilka kilogramów ubytku potrafi ważyć w wyniku więcej niż cała flota, bo te gazy mają bardzo wysoki współczynnik ocieplenia.
Brak opisanej metodyki. Liczba bez wyjaśnienia, skąd się wzięła, jest bezużyteczna w rozmowie z klientem i w przetargu.
Na stronie mamy prosty kalkulator śladu węglowego — wpisujesz zużycie prądu, gazu i paliw, dostajesz rząd wielkości w kilka minut. To wynik orientacyjny, nie raport, ale wystarczy, żeby zobaczyć, gdzie leży główna masa emisji.
Jeśli nie wiesz, czy ślad węglowy to w ogóle Twój temat, wypełnij ankietę obowiązków środowiskowych — pokaże, co jeszcze może dotyczyć Twojej firmy.
Zbieramy dane i dobieramy wskaźniki, liczymy zakres 1 i 2 oraz uzgodnione kategorie zakresu 3.
Opisujemy metodykę tak, żeby dało się ją przedstawić klientowi, bankowi albo audytorowi.
Wskazujemy, gdzie realnie da się obniżyć emisje i koszt — zwykle to te same miejsca.
Przygotowujemy gotowe odpowiedzi na ankiety kontrahentów, żeby każda kolejna nie zaczynała się od zera.
Jak liczymy ślad węglowy organizacji i produktu, opisujemy na stronie Ślad węglowy.
Dostałeś ankietę i nie wiesz, co wpisać? Prześlij ją mailem razem z informacją, czym firma się zajmuje — odpowiemy, co trzeba policzyć i ile to zajmie. Pierwsza wiadomość nic nie kosztuje.
Napisz: biuro@eco-consult.pl · Telefon: +48 22 602 21 08
Tekst ma charakter informacyjny. Podane wskaźniki emisji są orientacyjne i służą pokazaniu rzędu wielkości — do raportu stosuje się wskaźniki właściwe dla danego roku i źródła. Zakres obliczeń dla konkretnej firmy ustalamy po przejrzeniu jej danych.
Biuro doradztwa ochrony środowiska
Zadzwoń do nas
Napisz do nas
Eco Consult Rafał Ciechanowski · NIP 7962096981
pl. gen. Józefa Hallera 5 lok. 14A, 03-464 Warszawa